Bez trudu poradzisz sobie z tym tematem, jeśli dobrze wykorzystasz znajomość utworów Mikołaja Reja, Piotra Skargi czy Jana Kochanowskiego, którego Pieśni są prawdziwym skarbcem recept na szczęśliwe życie. Dodatkowym plusem Twojej pracy będzie zabłyśnięcie odpowiednimi cytatami. Nie zapomnij o tym, że masz nie tylko owe recepty scharakteryzować, ale także ocenić, czyli odpowiedzieć na pytanie, czy nadal mogą być one aktualne, czy są niezawodne, i czy którąś z nich (nawet po pewnych modyfikacjach) mógłbyś realizować w swoim życiu. Czy któraś z nich byłaby zgodna z Twoją mentalnoś-cią i wrażliwością, Twoją prywatną hierarchią wartości?

Pisarze realizmu pokazują wyraźnie, że nie można dzielić ludzi na złych i dobrych. W każdym z nas ? jak słusznie zauważył Prus ? ukryte jest to, co jasne, i to, co ciemne. Dlatego właśnie bohaterowie literaccy, w których ujawniła się ciemna strona ludzkiej natury, są tak różni ? nie można ich ?wrzucać? do jednej szufladki, a tym bardziej w sposób jednoznaczny i kategoryczny oceniać.

Historycy i socjologowie chętnie rozpatrują zmiany, jakie zaszły u człowieka i w człowieku na przestrzeni dziejów. Dzięki nim możemy całkiem nieźle poznać staropolską obyczajowość, modę, kulturę polityczną i stosunek do religii. Niestety, mało uwagi poświęcają oni miłości. Pozostaje nam więc bazować głównie na tym, co piszą poeci. Wyrafinowany Morsztyn oddziaływał na twórców młodopolskich i współczesnych. Zaś swego rodzaju legendą narodową stała się wielka miłość Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny oraz Jana Sobieskiego i Marysieńki.

Temat ogranicza autora do jednego tylko tytułu i ?rzuca? mu hasło do rozważenia. Temat taki wymaga pracy ? analizy badawczej.

Oto temat, który daje możliwość wykazania się dobrą znajomością nie tylko literatury, ale też filozofii. Daje dużą swobodę ? nie narzuca żadnych konkretnych przykładów, aspektów problemu, punktów widzenia. Może poza jednym, tym zawartym w temacie. Ale stwierdzenie, że człowiek od najdawniejszych czasów szuka szczęścia, jest właściwie truizmem! Polecenie wymaga mądrego wyboru przykładów i przemyślanego ułożenia ich w tekście pracy. Nie kieruj się kolejnością epok! Raczej zadaj sobie pytanie, z czym ludzie różnych epok utożsamiali szczęście. Bez trudu zauważysz, jak często powtarzają się identyczne odpowiedzi.

W przypadku każdej epoki mamy w szkole do czynienia z tematami, które pojawiają się częściej niż inne. Niekoniecznie dowodzi to braku pomysłowości nauczyciela! Dotyczą one po prostu najistotniejszych kwestii wiążących się z danym okresem. Romantyzm także ma swoje ?samograje?. Jednym z nich jest miłość. W przypadku miłości mamy w literaturze romantyzmu do czynienia z pewnym powtarzalnym modelem uczucia między kobietą i mężczyzną. Warto zauważyć, że jest ono opisywane prawie zawsze z punktu widzenia mężczyzny! Kochankę romantyczną próbującą zatrzymać ukochanego znajdziemy, co prawda, w Beniowskim Słowackiego, jest to jednak traktowane jako zabieg parodystyczny.

Miłość to częsty temat i motyw w literaturze, a w związku z tym ? równie częsty temat wypracowań domowych i klasowych. Wydawałoby się, że jest to temat? nie do zrealizowania, rzadko bowiem kojarzymy dzieła realistów i pozytywistów z hasłem ?miłość? ? raczej ?praca organiczna?, ?praca u podstaw?, ?krzywda społeczna?, ?nauka?, ?utylitaryzm?. Przekonaj się, jak bardzo się myliłeś!

Szczęście to temat uniwersalny i bliski chyba każdemu człowiekowi. Każdy z nas ma jednak swoją wizję szczęścia, każda epoka literacka inaczej je pojmuje i do innego ideału dążą jej bohaterowie. Warto prześledzić różne koncepcje szczęścia i różne literackie przepisy na jego osiągnięcie.

To motyw bardzo obszerny. Może pojawić się w postaci dosłownej: z moralnością (lub etyką) w tytule, ale może być też ukryty pod innym hasłem. Często pojawiają się wybory życiowe, refleksje na temat przyczyn zła, kłamstwo i prawda, wybory autorytetu ? wszystkie te tematy mogą się wiązać z kwestią moralności. Wszystkie warianty tematów o moralności w ten czy inny sposób każą zdradzić Twój system wartości, wskazać postawy, które uważamy za godne naśladowania, napiętnować te, które uważamy za niemoralne.

Miłość jako motyw w utworach literackich to temat rzeka. Pojawia się w kulturze wysokiej ? to znaczy u Szekspira, Woltera, Mickiewicza, w dziełach uznanych, o wysokich walorach literackich, takich, których autorów można nazwać artystami. W literaturze niskiej ? w sentymentalnych romansidłach wyciskających łzy mało wybrednym czytelnikom, w seryjnych książkach z serduszkami, kopiujących Trędowatą Mniszkówny itp. też występuje.

Taki problem istnieje w kulturze od jej początków. Czym się w życiu kierować? Czy wartości są jasno, jednoznacznie, raz na zawsze określone, czy też ? względne, zależne od epoki, mody, a może innych jeszcze czynników? Istnienie pewnych wartości zależne jest od czasów, w których są wyznawane; np. średniowieczne pojęcie honoru bardzo się różni od współczesnego. Lansowane wówczas wzorce osobowe (rycerza, świętego, dobrego władcy) nie spotkałyby się z zainteresowaniem ludzi XX wieku. Waga pewnych innych wartości jest podkreślana w zależności od sytuacji historycznej ? wpływa ona np. na ewoluowanie pojęcia patriotyzmu. Inny jest tyrtejski, pełen poświęcenia patriotyzm polskich romantyków, inny lansowany był np. przez pozytywistów, wiążących go bardzo silnie z etosem pracy i odpowiedzialności.